Zaterdag 20 oktober: Amsterdam - Addis Abeba

Schiphol

Vandaag is iedereen vroeg opgestaan om op tijd op Schiphol te zijn. Na een kopje koffie, een broodje en een malaria-pil gaan we om 9.45 door de security. Ons vliegtuig verlaat om 11.15 de Nederlandse bodem.
Na een tussenlanding in Soedan komen we om 21.05 (plaatselijke tijd, +1 uur t.o.v. Nederland) aan in Addis Abeba. Het ontbreken van ons precieze verblijfadres zorgt voor wat vertraging bij de douane, maar het loopt allemaal goed af.

Addis Abeba

In de aankomsthal staan Iede, Vince en Philippe ons op te wachten. Een kort welkom en daarna stappen we in de auto's op weg naar ons verblijf in Addis Abeba. Onderweg worden we al snel geconfronteerd met de armoede van een groot aantal inwoners van Addis Abeba.
Aangekomen in het (paters)huis drinken we een Ethiopisch biertje of een glaasje fris en praten wat na over het eerste deel van onze reis. Hierna proberen we in slaap te vallen met op de achtergrond het gezang vanuit een Orthodoxe kerk.

Zondag 21 oktober: Addis Abeba - Lake Langano

Vertrek vanuit Addis

Vandaag loopt om 7.15 de wekker af. We ontbijten goed en vertrekken om 9.15 naar het zuiden. Onze chauffeurs zijn Iede en Vince. We passeren wederom een hoop krotten. Buiten de stad is het landschap prachtig. De wegen zijn in Ethiopië vooral druk bezet door voetgangers en ezels, geiten en koeien.
Ook de steigerbouw is opvallend te noemen. De steigers bestaan uit houten palen van de Eucalyptus bomen.

Lake Langano

Het uitzicht aan de meren in de Rift vallei is erg mooi. Om 13.15 bereiken we onze eindbestemming van vandaag: Lake Langano. Eerst eten we wat, we richten de kamers in, de muskietennetten worden in stelling gebracht en vervolgens maken we een wandeling langs het meer.
Rond 20.00 uur schuiven we aan tafel in het restaurant. Daarna bekijken we de digitale foto's van de eerste dagen op de laptop van Iede. Er zijn al aardig wat plaatjes geschoten.

Maandag 22 oktober: Lake Langano - Dadim

Vertrek vanuit Lake Langano

Vandaag zitten we om 8.00 uur aan het ontbijt. We vertrekken rond 9.30 uur. Onderweg spotten we o.a. een struisvogel en een maraboe.

Awasa

We stoppen rond 11 uur in Awasa, aangezien Vince en Iede hier wat zaken moeten regelen. We ontsnappen ternauwernood aan een warme welkom van een aapje dat hoog in een boom zijn behoefte doet.
We eten wat bij het Total restaurant. Hier ontmoeten we een goede vriend van ome Ton. Hij heeft het er nog steeds moeilijk mee. Hij heeft o.a. gefilmd bij de boekpresentatie van ome Ton's boek.
Om 13.30 vertrekken we weer. Langs de weg staan veel koffieplanten en 'valse' bananenbomen. Deze bomen worden gebruikt om een soort meel van te produceren.

Snoepjes uitdelen

Een tegenligger die we tegenkomen blijkt een bekende te zijn van Iede en Vince, het is pater Renatus. We zullen hem later op onze reis nog een paar keer tegenkomen. We stoppen even om met hem kennis te maken. We hebben wat snoepjes en koekjes bij, die uitgedeeld worden aan de toegestormde kindjes. Het loopt nog net niet op vechten uit, ze willen natuurlijk allemaal wat van deze onverwachte versnapering. Tijd om verder te gaan.
Rond half acht verlaten we de verharde weg en slaan een rood-zand achtige pad in. Het is inmiddels al flink donker geworden. We worden tijdens het laatste half uur flink door elkaar geschud.

Ontvangst in Dadim

Om 20.00 uur komen we aan in Dadim. Er staan een hoop mensen ons op te wachten. We schudden flink wat handen. De aanwezige kinderen dragen onze bagage het missiehuis in. We worden door zuster Collette en zuster Jo-Anne ontvangen met wat drinken en popcorn. We rusten en praten wat om vervolgens te gaan eten. 'n Goed gevulde tafel met salade, aardappelen, linzen, spinazie, tomaten, kip en nog veel meer. We eten allemaal onze buik goed vol. Ook het toetje is erg lekker, verse pudding met fruit. Nog een kopje koffie of bakje thee en rond 23.00 uur gaan we slapen. 'n Lange reis, maar het eindpunt is met zo'n warme ontvangst nu al meer dan de moeite waard.

Dinsdag 23 oktober: Dadim. Bezoek aan de kliniek, het graf, de school en op de koffie

Bezoek aan de kliniek en het graf

Vandaag zitten we om 8.45 aan de ontbijttafel. We bezoeken de kliniek in Dadim. Hier worden kindjes ingeënt, op dit moment o.a. tegen polio. We delen alvast wat van de meegebracht kleertjes uit. Collette laat ons de bevallingsruimte en de onderzoekruimtes zien. Hierna bezoeken we voor de eerste keer het graf van ome Ton. Tari, een van de catechisten, spreekt lovende woorden over ome Ton. Hij was erg goed voor de mensen, vooral voor de kinderen en de zieken.

Bezoek aan de school

We gaan terug naar het huis voor koffie en thee. We geven wat spullen die we van thuis hebben meegenomen. Pater Boniface is erg blij met de voetballen. We gaan de school bezoeken. Op het moment dat we de klas binnenlopen staan alle kinderen netjes op. De school van Dadim is nr 1 van de regio (van het land?) vertelt Boniface.
Tijdens de middag vertelt zuster Collette over ome Ton. Hij en Iede hebben de missie langzaam uitgedragen. Ze wilden eerst de mensen leren kennen en met ze samenleven. Pas later was het tijd om het geloof te verkondigen. Helaas was de bisschop hier niet altijd even blij mee.

Op de koffie

Aan het eind van de middag gaan we op bezoek bij een 5-dagen oude baby. Daar aangekomen worden we weer zeer warm verwelkomd. We schudden weer heel wat handen en krijgen een hoop omhelzingen. De hut waar de baby in ligt is (voor ons gevoel) erg klein en donker, maar er passen toch een hoop mensen in. Door alle aandacht die we hier krijgen voelen we ons af en toe een attractie. De kinderen vinden het erg leuk om op de foto te gaan en om zichzelf daarna terug te zien.
Tijd voor de koffie-ceremonie. De koffie wordt gezegend, gebrand en verder klaargemaakt. Wij zijn allemaal toch een beetje bang om hiervan veel te drinken. De paar dagen dat we hier zijn willen we liever niet doorbrengen op bed of op de wc. Maar misschien zijn we hier wat te flauw in. (Ome Ton zou ons een stelletje sponsjes genoemd hebben...). Na de koffie wordt er door de Borana's gedanst, gezongen en geklapt. Erg vrolijk en uitbundig.

Dan is het tijd om afscheid te nemen. Op weg naar het missiehuis worden we langs de weg door veel mensen begroet. Terug in het missiehuis is het tijd voor een borrel, biertje, wijntje, frisje.

De avond

Collette komt even later vertellen dat er een vrouw dood is gevonden en naar de kliniek is gebracht. Ze hebben haar dood gevonden in het water. Het klinkt allemaal erg naar. De vrouw zal morgen begraven worden.
's Avonds eten we heerlijke aardappelpuree, worteltjes, linzen, kip, bief en heerlijke salade. Na het eten nodigen we Boniface uit om naar Nederland te komen. Hij weet echter niet of dat gaat lukken, hij wil namelijk volgend jaar meedoen aan Big Brother Africa...
Om 22.15 wordt deze dag, met een hoop nieuwe, mooie indrukken, afgesloten.

Woensdag 24 oktober: Dadim. De herdenkingsmis. Op de thee.

De mis

Vandaag lopen we om 8 uur naar de ontbijttafel. Ben is buiten bezig om het bloemstuk voor het graf te maken. Het ziet er mooi uit. In de tuin staat ons avondeten. Dit ziet er ook goed uit.

Om 9 uur gaan we naar de kerk. Al ver van te voren horen we het gezang. Het is erg druk. Pater Boniface en pater Iede leiden de mis. Iede vertaalt zo nu en dan een stukje voor ons in het Nederlands. Boniface zegt: "We vieren vandaag het leven van Abba Toon." Belangrijke woorden van ome Ton waren: "Ik ben blij met het leven, en blij met het woord van Jezus in mijn leven." Een jongen uit het koor leest een gedicht voor. De leidster van de Katholieke vrouwen van Dadim wil ook iets zeggen. Na drie woorden schiet ze helemaal vol, en ze loopt weer terug naar haar plaatst.
Een van de andere Borana's zegt ook nog 'n aantal woorden. Iede vertaalt het voor ons. Wederom veel lieve en lovende woorden. "Abba Toon was goed voor iedereen. Vooral voor de kinderen. Of ze nu gedoopt waren of niet." "Hij was als een broer voor alle Borana."
Na de mis wordt het gedenkplaatje van de familie op het graf bevestigd. Ma (Lia) legt het bloemstuk op het graf en Boniface zegent het graf. Na deze plechtigheden volgt er weer een koffieceremonie. We durven nu al een boontje te proeven...
Dan is het tijd om de meegebrachte kinderkleren uit te delen. Het verloopt een beetje chaotisch. Iedereen wil natuurlijk wat hebben. Als de dozen leeg zijn, gaan we naar het huis voor een kopje koffie en wat te eten.
Iede vertelt wat over de tijd dat ome Ton aan het boek werkte, samen met Cynthia. Ze hadden nogal eens wat botsingen, maar uiteindelijk is het resultaat iets heel moois geworden.

Op de thee

Om 17 uur gaan we 'op de thee' bij de leidster van de Katholieke vrouwen van Dadim. Ze hebben Enjéra voor ons klaargemaakt met aardappelen en groenten. Ook krijgen we thee bereid met kamelenmelk. Erg lekker allemaal. Erg mooi dat ze dit allemaal voor ons doen. Deze keer lukt het de vrouw wel om wat woorden te spreken over ome Ton. Zij heeft nog erg veel verdriet. Ome Ben krijgt van een van de aanwezige jongens een Borana-armband aangeboden. Een erg mooi gebaar. Hij zal hem nooit meer afdoen.
Hierna lopen we een rondje 'om het dorp'. Er lopen een hoop schoolkinderen mee. Zij praten een hoop. Zij doen erg hun best om hun Engels te oefenen.

Kampvuurtje

Teruggekomen bij het huis wordt het meubilair buiten gezet en het kampvuur aangestoken. Er staat wederom een zeer goed gevulde tafel met eten voor ons klaar. Salades, tomaatjes, paprika, rijs, linzen en natuurlijk de geit.
Na het eten kijken we wat TV. Boniface laat ons Big Brother Africa zien. Daarna bekijken we de video, gemaakt door de overheid, van de begrafenis van ome Ton. Daarna praten we nog wat rond het dovende kampvuur. Om 00.30 wordt het tijd om te gaan slapen.

Donderdag 25 oktober: De opening van de school in Dharrito

Op weg naar Dharrito

Vandaag ontbijten we om half 8 in het missiehuis. Om half 9 vertrekken we richting Dharrito. Als we in de buurt komen, zien we al mensen in traditionele klederdracht langs de weg lopen, op weg naar de opening van de school.
Om ongeveer half 10 zijn we er. Pater Vince en pater Kenneth zijn ook aanwezig. We worden door de directeur en het schoolhoofd rondgeleid over het schoolterrein.

Meedicha

Daarna krijgen we een vel van zojuist geofferde koeien en geiten (= meedicha) aangeboden. Wij krijgen ze om de rechterarm omgehangen. We zijn uiteraard wat onwennig, maar het is een hele eer als je door de Borana zoiets aangeboden krijgt.
meedicha: a strip of skin cut from a just-sacrificed animal worn, generally on the wrist, to get the blessings from, and show participation in the cermony.
bron: AADAA BORAANAA, A dictionary of borana culture, page 450; Ton Leus, Cynthia Salvadori

De plechtigheden

Dan is het tijd voor de plechtigheden. Ome Joop knipt officieel het lint voor de poort door en de school is geopend. Een massa mensen is aanwezig en loopt door de poort het "schoolplein" op.
Het is moeilijk in te schatten, maar er waren tussen de 500 en 1000 mensen aanwezig vandaag. Iede stelt ons voor aan de Borana mensen. Daarna volgt er een heel goed gevuld programma van toespraken, dansen, gedichten en vooral veel liedjes. We kunnen het allemaal natuurlijk niet echt volgen, maar horen vaak "Abba Toon" terug in de verschillende voordrachten.
Aan het eind van de middag spreekt ome Joop een aantal woorden. Hij bedankt de Borana voor de vele mooie dingen die zij ons hebben laten zien. We bieden hierna de collage aan die wij van ome Ton hebben gemaakt. Zij zijn er erg blij mee.
Vervolgens wordt er nog een toneelstuk opgevoerd. Een van de leerlingen van de school speelt ome Ton. Hij doet dit erg goed. Trekjes die voor ons kenmerkend zijn voor ome Ton worden door hem erg goed uitgebeeld. Het is erg vermakelijk om naar te kijken.
Na alle plechtigheden krijgen we eten en drinken aangeboden. Hierna bezoeken we een aantal van de schoolklassen en de kerk van Dharrito. We verlaten Dharrito. Een erg mooie dag en weer een hoop mensen gezien die ontzettend blij, dankbaar en trots zijn op wat ome Ton allemaal voor hen gedaan heeft.

Terug naar Dadim

Onderweg drinken we nog een macchiato of een pilsje. Terug in Dadim krijgt Collette te horen dat ze een 3 jaar oud kindje dood hebben gevonden, waarschijnlijk malaria.
We krijgen weer erg goed te eten en drinken nog wat koffie al dan niet met een cognacje. Daarna rummikubben we nog totdat het licht uitgaat (22.30). Alweer een mooie dag in Ethiopië

Vrijdag 26 oktober: Doquolle.

Vandaag staat er een bezoek aan het plaatse Doquolle op het programma. In deze plaats heeft Abba Toon gedurende vijf jaar gewerkt.

De rit

De rit duurt 2,5-3 uur. We rijden 70 kilometer over verharde weg. De laatste 32 kilometer rijden we op een zandpad. Het is een mooie, soms hobbelige, rit. We zien veel dieren, zoals kamelen en bavianen.

De aankomst

De aankomst in Doquolle is heel bijzonder. Er staan misschien wel honderd (school-) kinderen ons op te wachten en begeleiden ons als zingend en klappend het dorp in. We ontmoeten hier Vince en Renatus weer. Zij zijn werkzaam in Doquolle, onder andere op de daar gevestigde school. Er is ook vandaag een dier voor ons geslacht. Deze keer is het een geit. En we krijgen dus ook weer een stuk geitenvel om onze polsen. Tijdens een drankje bij Vince en Renatus krijgen de velletjes om gehangen.

De ceremonie

Ook hier heeft bevolking zich verzameld om ons te ontvangen. Abba Toon wordt ook hier door alle sprekers geprezen en geëerd. Als familie worden we voorgesteld aan de bevolking. Als dank voor de warme ontvangst doen Joop en Ben C. ook nog een woordje.

Het eten

We krijgen een heerlijke maaltijd aangeboden. Onder het genot van een drankje wordt er gepraat over Abba Toon en wordt er veel gelachen.

De rondleiding

Na de maaltijd leidt Renatus ons rond over het schoolterrein. Er zijn mooie schoolgebouwen gerealiseerd. Er staat ook een mooie kerk, waar Abba Toon ook wel eens een mis heeft geleid.
Het bezoek aan Doquolle was kort, maar zeer indrukwekkend. We zijn heel hartelijk en warm ontvangen. Dit zullen we nooit vergeten.

De avond

Na 3,5 uur rijden zijn we weer in Dadim. Na het eten, vertrekt iedereen op tijd naar zijn kamer. Het was weer een bijzondere dag.

Zaterdag 27 oktober: Het melken van de kamelen en bezoek Yabello

Het melken van de kamelen

We staan vroeg op, om naar het melken van de kamelen te gaan kijken. Na een mooie wandeling in de ochtend, komen we bij de kamelenhouder aan. Een paar kleine jongetjes laten zien hoe er gemolken moet worden. Een aantal familieleden proberen het zelf en het lukt ze nog ook! Als dank ontvangen de kinderen fluitjes, waarmee ze erg blij zijn.

Bezoek aan Yabello

Na het ontbijt vertrekken we richting Yabello. We bezoeken een markt. Het is een drukke bedoeling. Er is van alles te krijgen: etenswaren, mooie omslagdoeken en sieraden. Alle familieleden kopen een borana-armband. Iede koopt nog een bosje kool voor het avondeten.
Een heel emotioneel moment is het bezoek aan het huis, waar Abba Toon de laatste maanden van zijn leven heeft gewoond. Met name zijn kamer roept veel emoties op. Iedereen die daar behoefte aan heeft kan van zijn kamer herinneringen, in de vorm van foto's, knuffelbeesten, boeken, sieraden en kerkelijk spullen, meenemen. We vinden het als familie erg fijn dat de kamer van Abba Toon in tact is gelaten tot aan ons bezoek. We zijn hier Iede en de anderen zeer dankbaar voor!

Cadeaus

Na de lunch wordt er wat gerelaxed. Door de driver wordt namens enkele boranamensen cadeaus aan ons gegeven. Alle heren krijgen een mooie armband. Ook de dames krijgen een armband met daarbij nog een mooie omslagdoek. Wat een mooi gebaar!

De Mis

Voor het avondeten wonen we een mis bij. De mis wordt gehouden in een gebedsruimte in het zusterhuis. Bij deze mis zijn Jo-Anne, Collette, Iede en Boniface(lli) aanwezig. Deze avond mogen wij de mis ook bijwonen. Door Boniface wordt een hele mooie preek gehouden, die heel wat emoties losmaakt.
Boniface vertelt ons ook dat het vanaf nu beter is niet meer te treuren om de dood van Abba Toon, maar om God te bedanken voor leven van Abba Toon.

De Cake

Na weer een heerlijk diner eten we een door Colette gebakken cake. Joop snijdt de cake aan. We genieten er allemaal erg van. Er wordt nog wat gedronken en veel gepraat. De laatste avond in Dadim loopt op zijn eind...

Zondag 28 oktober: Dadim - Lake Langano

Laatste momenten in Dadim...

Na het ontbijt gaan we nog eenmaal naar de kerk. Ook tijdens deze mis wordt er weer aandacht besteed aan het mooie en goede leven van Abba Toon en met name aan wat hij voor de Boranabevolking heeft betekend. Uiteraard bezoeken we ook nog een keer het mooie graf van Abba Toon. Uiteraard weer een emotioneel moment. Afscheid van zijn graf, maar na de koffie en het arriveren van Vince, ook afscheid van Collette en Jo-Anne, maar ook van Tari (een van de catechisten) en Ulla (de kok). We worden uitgezwaaid door enkele Boranamensen. Wat een mooie en warme mensen. We zullen hen nooit vergeten.

Op weg naar het Langanomeer

We gaan op weg naar het ressort bij het Langanomeer. De reis voorloopt voorspoedig. Het is niet druk op de weg. Het is zondag en er is weinig autoverkeer. We stoppen een aantal keer om de benen te strekken. Rond vier uur arriveren we bij het Langanomeer. We eten daar weer heerlijk. We zitten nog wat op de veranda en spelen nog een spelletje rummikub. We gaan weer redelijk op tijd onder de muskietennetten, de volgende dag hebben we de laatste 200 kilometer voor de boeg.

Maandag 29 oktober: Lake Langano - Addis Abeba

Vertrek vanuit Lake Langano

Vandaag rond 8 uur opgestaan. Om half 9 zitten we aan het ontbijt. Een hoop gebakken eitjes. We relaxen nog wat en vertrekken om 10 uur richting Addis.
Na een paar uur rijden zijn we Vince en de rest kwijt. Ze maken een sanitaire stop, maar de w.c. voldoet niet aan de Nederlands kwaliteits-eisen. De w.c. bij een missiepost langs de weg voldoet wel.

Addis

Het is vandaag erg druk op de weg. We krijgen een hoop vieze, roetige uitlaatgassen binnen. Rond half 4 zijn we in Addis en drinken wat bij het Ghion Hotel en eten een clubsandwich.
We krijgen een korte stadstour van Iede en eindigen bij het missie-huis. We praten wat na en kijken wat foto's. Rond 22 uur gaan we slapen. Morgen de laatste dag...

Dinsdag 30 oktober: Addis Abeba - Amsterdam

Souvenirs

Vandaag staan we op het gemak op en ontbijten wat. Iede leidt ons nog wat rond in Addis. Hij toont ons een souvenirs-winkeltje waar we allemaal wat spulletjes voor het thuisfront kunnen inslaan. We kopen de winkel net niet leeg...

Entoto

Daarna rijdt Iede met ons de berg Entoto op. Een berg helemaal vol met Eucalyptus-bomen. Het ruikt er werkelijk heerlijk. Vanaf deze berg heb je een prachtig overzicht over Addis Abeba. Een mooi punt om tot rust te komen.
Vrouwen, ezels en soms een vrachtauto volbeladen met Eucalyptus takken/bladeren lopen de berg af.

Na de rit nemen een heerlijke pilsje/frisje bij het Ghion Hotel. Een mooie plaats om van het zonnetje te genieten. Ook smullen we hier weer van de heerlijke club-sandwiches.

Het vaticaan van Addis

We halen pater Phillipe op en gaan naar, zoals Phillipe het later uitlegt, "Het vaticaan van Addis". We bekijken hier een tentoonstelling van Ethiopische kunst, vooral over de geschiedenis van het land. De gids die ons rondleidt is wat moeilijk te volgen en soms erg uitvoerig. Maar al met al een leuke tentoonstelling. We leren weer wat over de Ethiopische kerk en zijn geschiedenis.
Hierna wordt het tijd om weer naar onze standplaats in Addis te gaan voor de laatste etappe.

Arm en rijk

Onderweg toont Phillipe ons het Sheraton van Addis. Het hotel is midden tussen de sloppenwijken van Addis gebouwd. Een deel van deze wijken is verplaatst (of verdwenen?) en hier wordt nog verder aan gewerkt. Hier kun je zo'n beetje de grootste tegenstelling tussen arm en rijk zien die je je maar kunt voorstellen. Je kijkt vanuit de tuin van het hotel zo de sloppenwijken in. Het hotel waar een overnachting net zo veel kost als een jaarsalaris van een leraar in Ethiopië...
Terug in het patershuis kijken we nog even wat foto's en 'n stukje film en nuttigen een goede maaltijd.
We keuvelen nog wat en gaan rond 20.30 richting het vliegveld. We nemen afscheid van pater Phillipe, pater Paddy en pater Brandon.

De vliegreis

Bij het vliegveld nemen we afscheid van Iede en Vince en bedanken hen voor de goede zorgen de afgelopen week. Op het vliegveld ondergaan we alle verplichtingen: inchecken, douane, security. Rond 23 uur verlaten we de Ethiopische grond richting Amsterdam.

Woensdag 31 oktober: Amsterdam

We komen rond 5.30 aan op Schiphol. We snellen door de controles en zien tante Jeanny en Zora staan om ons te ontvangen met 'n mooie roos. Nog 'n bakje koffie en dan begint echt het laatste van de reis. Naar huis...
Het was een mooie, emotionele en vooral indrukwekkende reis, die we nooit zullen vergeten.